Wat denkt de politiek over de Wiv 2018?

Tim Dekkers

In februari 2017 is er in de Tweede Kamer gestemd over de nieuwe Wet op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten 2017. Destijds heeft een meerderheid gestemd voor de nieuwe wet. Ook in de Eerste Kamer is het wetsvoorstel in juli 2017 aangenomen. Echter is het maatschappelijk debat rondom de Wiv pas echt op gang gekomen nadat studenten van de UvA een aanvraag voor een referendum hebben georganiseerd. Sindsdien zijn ook politici meer benaderd voor reacties en hun mening over de Wiv. Middels deze blog willen we een overzicht geven van de visies die politieke partijen en politici hebben zowel op de nieuwe Wet op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten en het aankomende referendum zoals deze in de media te vinden zijn.

Voorstanders
De VVD is duidelijk voorstander van de Wiv. Zowel in de Tweede als Eerste Kamer hebben de VVD fracties gestemd voor de invoering van de nieuwe Wiv. Kamerlid Ockje Tellegen heeft aangegeven dat de VVD het een pure noodzaak vindt dat de nieuwe wet er komt. Ook Minister President Mark Rutte heeft zijn steun uitgesproken voor het uitbreiden van de bevoegdheden van de AIVD en de MIVD. Het referendum zal daar wat betreft de VVD ook niet veel verandering in brengen, ook al verwacht zij dat de uitkomst hiervan positief zal zijn voor de Wiv. Ook het CDA is voorstander van de nieuwe Wiv getuigende hun stem voor in de Tweede en Eerste Kamer. Fractievoorzitter Sybrand Buma heeft aangegeven dat de wet er moet komen en ook kamerlid Mustafa Amhaouch is voor de Wiv. Het CDA heeft echter wel kritische reacties gekregen op de reactie van Buma op het referendum. In de Volkskrant gaf de fractievoorzitter aan dat hij het resultaat van het referendum naast zich neer zal leggen. Een van de argumenten hiervoor is de toekomstige afschaffing van het referendum, wat ook het aankomende referendum van zijn waarde zou ontdoen. De PvdA heeft in zowel de Tweede als Eerste Kamer voor de nieuwe Wiv gestemd. Inhoudelijk heeft de PvdA na de aankondiging van het referendum echter geen duidelijk stelling genomen, wat onder andere blijkt door de stelling dat “Iedere PvdA’er moet zelf weten of hij voor of tegen de wet is.” De partij heeft dan ook aangegeven geen campagne te gaan voeren rondom de Wiv. Hoewel de PVV in zowel de Tweede als Eerste Kamer voor de wet heeft gestemd, is de partij niet prominent aanwezig in het debat rondom de Wiv. Wel heeft partijleider Geert Wilders kritisch gereageerd op de opmerking van Sybrand Buma dat hij het referendum zal negeren. De Christen Unie is voor de nieuwe wetgeving en geeft aan dat de wet te belangrijk is om middels een referendum te stoppen.

De positie van D66 ten opzichte van de Wiv is aanzienlijk veranderd. Waar de partij in de Tweede en Eerste Kamer nog tegen het voorstel heeft gestemd, zijn de onderliggende bezwaren weggenomen in het nieuwe regeerakkoord. D66 is daarom voor de invoering van de Wiv. Alexander Pechtold heeft aangegeven dat de nieuwe wet nodig is en dat het intrekken van de bevoegdheden niet verstandig zou zijn. Wel heeft de partij enigszins moeite met de opmerking van Sybrand Buma dat deze de uitkomst van het referendum zal negeren, ondanks het vertrouwen dat D66 heeft in een positieve uitkomst van het referendum. De jongerentak van D66, de Jonge Democraten, zijn daarentegen bij hun standpunt tegen de Wiv gebleven.

Tegenstanders
De visie van Groenlinks op de Wiv is duidelijk: ze zijn zeer kritisch op de nieuwe bevoegdheden. In zowel de Tweede als Eerste kamer stemde de partij tegen de uitbreiding van de bevoegdheden van de AIVD. De privacy van burgers zou teveel worden aangetast. In zowel de Tweede als Eerste kamer heeft de SP tegen de WIV gestemd.  Ook Rood, de jongerentak van de SP, spreekt zich sterk uit tegen de nieuwe Wiv. De SP steunt het referendum dan ook en heeft een debat aangevraagd naar aanleiding van de opmerking van Sybrant Buma over het negeren van de uitslag hiervan. SP-kamerlid Ronald van Blaak heeft daarbij aangegeven dat hij of de nieuwe WIV wel effectief gaat zijn. Het Forum voor Democratie heeft aangegeven sterk voor het referendum te zijn en roept mensen op te gaan stemmen, waarbij ze vooral ingaat op de privacy implicaties voor burgers.

Ter conclusie
Op basis van de berichten zoals deze in de media zijn verschenen kan worden geconcludeerd dat een meerderheid van de politieke partijen, inclusief de grootste partijen, voor de invoering van de nieuwe Wet op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten is. Of de uitkomst van het referendum hier verandering in gaat brengen valt nog te bezien, aangezien door enkele partijen wordt aangegeven dat ze uitkomst van het referendum niet zullen overnemen. Interessant is wel dat de discussie over voor of tegen de nieuwe wetgeving niet diepgaand is in de besproken media. Hoewel partijen en partijleden hun positie aangeven, wordt deze positie niet vaak onderbouwd. Veel verder dan dat de nieuwe wetgeving nodig is voor de veiligheid of dat het schadelijk zou zijn voor de privacy gaat de argumentatie niet.