De mening van studenten over inlichtingen- en veiligheidsdiensten, deel 1

Tim Dekkers

In de Master Crisis & Security Management van de Universiteit Leiden kunnen studenten in hun keuzeruimte onder andere kiezen voor het vak World of Intelligence. Dit vak is er op gericht studenten een inleiding te geven op wat inlichtingen precies zijn en wat inlichtingen- en veiligheidsdiensten doen. Tijdens het eerste college vragen we studenten waarom ze voor dit vak hebben gekozen om zo de verwachtingen voor het vak eventueel bij te kunnen sturen. Twee opmerkingen werden structureel genoemd: 1) dat inlichtingendiensten als mysterieus werden gezien en men er meer over wilde leren en 2) dit gezien de huidige discussie in Nederland over inlichtingendiensten het een belangrijk onderwerp is. Deze twee factoren bij elkaar leveren met het oog op het huidige debat rondom de WIV een interessante situatie op. Er is een maatschappelijk debat over de bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in Nederland, maar blijkbaar is er ook onduidelijkheid over wat deze diensten precies doen. Het leek mij daarom interessant om een klein onderzoek te doen onder de studenten om te kijken wat hun mening over vraagstukken gerelateerd aan inlichtingen- en veiligheidsdiensten aan het begin van het vak was en of dat nadat ze meer hadden geleerd over het onderwerp van mening zouden veranderen.

Inzicht krijgen
Tijdens het eerste en vijfde college van World of Intelligence is daarom een korte enquête uitgedeeld onder de studenten die enig inzicht biedt in de meningen van studenten. Goed om hierbij te zeggen is dat dit niet gezien moet worden als gedegen wetenschappelijk onderzoek met gevalideerde vragenlijsten, representatieve steekproeven en generaliseerbare conclusies. Het is louter bedoeld om op informele wijze inzicht te krijgen in of meer informatie over inlichtingen- en veiligheidsdiensten ervoor zorgt dat mensen anders over het gerelateerde onderwerpen gaan denken. Daarbij is het van belang dat we in het vak World of Intelligence een gebalanceerd perspectief willen geven op verschillende kwesties, waarbij we door middel van literatuur over intelligence studies en gastsprekers uit de praktijk de dilemma’s van verschillende kanten belichten.

De respondenten
Een korte uitleg over de enquête is misschien nodig om de resultaten beter te kunnen plaatsen. De enquête bestaat uit vijf stellingen waar studenten op een vijfpuntschaal aan konden geven in hoeverre ze het er meer eens waren. Daarbij hebben we een open tekst vak onder de stellingen geplaatst. In het eerste college hebben we studenten gevraagd hier alles op te schrijven over wat zij belangrijk vonden om te zeggen in het kader van inlichtingen- en veiligheidsdiensten en het WIV debat. Tijdens het vijfde college hebben we studenten expliciet gevraagd deze ruimte te gebruiken om aan te geven of ze over een bepaald onderwerp anders zijn gaan denken naar aanleiding van het vak. De stellingen zijn in het eerste en vijfde college hetzelfde gebleven. Bij het eerste college hebben 22 studenten de enquête ingevuld, tijdens het vijfde 18. Omdat Crisis & Security Management een internationale master is, zitten er in de groep studente ook niet-Nederlandse studenten. Bij het eerste college hebben drie buitenlandse studenten de enquête ingevuld, bij het vijfde twee. Omdat we van hen niet kunnen verwachten dat ze bekend zijn met het huidige debat over de WIV, hebben we hen gevraagd de enquête in te vullen met de diensten in hun moederland in gedachte.

De reacties
Om te voorkomen dat dit blog buiten de perken van het blog format gaat, zullen we voor nu alleen kijken naar de opmerkingen die studenten tijdens het eerste college hebben gemaakt in het open tekst vak. In het volgende blog zullen de antwoorden op de stellingen met elkaar vergelijken en kijken waar studenten anders over zijn gaan denken.

Studenten halen een flink aantal onderwerpen aan die zij belangrijk vinden in het kader van het WIV debat. Het meest (vijf keer) worden opmerkingen gemaakt die te maken hebben met vertrouwen en controle. Deze studenten vinden het belangrijk dat er vertrouwen bestaat in de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en hierbij speelt toezicht op de diensten een belangrijke rol. Wanneer er voldoende toezicht is op de activiteiten van de diensten zouden burgers er op moeten kunnen vertrouwen dat zij hun werk goed uitvoeren en geen misbruik wordt gemaakt van bevoegdheden. Een tweede thema, genoemd door drie studenten, is het referendum. Deze studenten zijn van mening dat het referendum geen goed idee is omdat de gemiddelde mens niet genoeg zou weten over de werkzaamheden van de diensten. Een referendum zou alleen nuttig zijn wanneer mensen stemmen over iets waar ze voldoende kennis over hebben. Twee studenten maken de opmerking dat mensen over het algemeen al veel informatie delen met andere partijen, zoals sociale media of bedrijven, en de privacy discussie daarom vreemd is. Een student geeft aan te twijfelen of de diensten de data die zij met de nieuwe bevoegdheden kunnen verzamelen wel allemaal kunnen analyseren. Het zou zoeken worden naar een naald in een hooiberg. Interessant is ook dat een student aangeeft dat Nederland al heel veilig is en daarom twijfelt of de nieuwe bevoegdheden wel nodig zijn.

Onderwerpen bespreekbaar maken
Bovenstaande geeft een eerste inzicht in hoe het huidige debat rondom de inlichtingen- en veiligheidsdiensten leeft onder de studenten. Aangezien deze studenten nog met een verse blik deze enquêtes in hebben gevuld, kan dit een indicatie zijn voor welke vraagstukken er leven onder de gehele Nederlandse bevolking. Het zou daarom goed zijn om deze punten verder te bespreken in de aankomende debatten die op meerdere plekken zullen plaatsvinden en meer informatie over deze onderwerpen naar buiten te brengen. Enkele van de door studenten aangedragen punten zullen we nog verder behandelen in deel 2 van deze blog post, omdat deze aansluiten bij de stellingen waarover zij hun mening hebben gegeven.

Geef een reactie

Your email address will not be published. Required fields are marked *